Охин нь гялалзаж явна аа ба онгоцонд чалчигч

Ээжийгээ хүмүүс янз бүрээр л хайрладаг байх. Алт мөнгөөр чимэх нь чимж, аялал зугаалгаар явуулж баярлуулах нь бас бий. Аяга цай хийж өгөөд, гангар гунгар ярилцан хайрлах нь бас бий. 

Бөмбөрцөгийн нөгөө талд амьдрахыг сонгосон над мэтийн хүмүүс ээжийгээ яаж хайрладаг вэ? 

Амин хувиа хичээж л хайрладаг даа гэе дээ. Намайг өвдлөө гэвэл нойр нь хасагддаг юм болохоор би өөрийгөө хайрлаж л ээжийгээ хайрладаг даа. Аргаа барсан хүний л арга юм уу даа. 

Намайг зүдэрч явна гэвэл үрчлээ нь нэмэгдэнэ, намайг өвдөж гэнэ гэж сонсвол өөрөө бас өвдчихдөг болохоор би өөрийгөө эмчлүүлж, тордож байгаагаа их юманд бодож, ээжийгээ баярлуулж байна гэж боддог мунхаг хүн дээ. 

Монгол багш маань ээждээ сүү аваад орох нэг буян, харин зовсон, ядарсан, өвдсөнөө харуулахгүй явах нь ээждээ өгч буй сэтгэлийн амар амгалан бөгөөд тэр нь илүү их буян болдог гэж айлдсан. Ээжийнхээ санааг нь зовоож буй зүйлд туслах нь бас илүү их буян болдог хэмээсэн. 

Ээж минь намайг алс хол амьдардаг болохоор, айлын отгон, эрх юм болохоор надад үргэлж санаа нь зовж, үснийхээ буурлыг нэмж суудаг юм болохоор, би Монголд цагийн зөрөөгүй, нэгэн орон зайд очихоороо өөрийгөө тордож, эгч, ах, дүү нартаа эрхэлж байгаад ирдэг юм. Ээжийгээ баярлуулж байгаа нь тэр шүү дээ. 

Ажил үйлс бүтэмжтэй, ар гэрийн амьдрал амгалан, өөртөө арчаатай, эрүүл саруул явахад ээжийн минь магнай тэнийдэг гэдэгт итгэдэг юм. 

Охин нь гялалзаж явна аа. Олонд тустай, инээмсэглэн амьдарч байна аа. Өөрийгөө эхэлж хайрлаж сурсаан, дараа нь эргэн тойрноо хайрлах амархан юм билээ.

 Та минь сэтгэлээ миний төлөө чилээлгүй, амгалан байж, юунд ч санаа зоволгүй тайван сайхан сууж байгаарай. Охин нь мөдхөн мөнгөн цагаан хөлгөөр тандаа нисэж очоод үнсүүлнэ. 

Ээждээ аян замын сониноос сонордуулж, инээлгэх бас сайхан байдаг шүү. Монголдоо ойр ойрхон ирээд байгаа болохоор, одоо алзахгүй, хүний яриаг хурдан сайн ойлгодог болжээ. Ганц нэг удаа ойлгохгүй ангайсан тохиолдол бол эмнэлэг дээр эмч " илгээчихсэн" гэдгийг би бүр ойлгохгүй, хэдэн удаа яасан гэнээ гэж асуулаа ойгодоггүй ээ, сүүлдээ сайхан сэтгэлтэй сувилагч бүсгүй намайг хөтлөөд дараагийн орох өрөөнд хүлээлгэж өгсөн юм. Сүүлдээ хар ухаанаар эмчийн захиалсан шинжилгээ системд орсоныг илгээчихсэн гэдэг юм байна гэлгийг гялс ойлгов. 

Өмнөх ирэлтүүдээ бодвол, Янмал, Заяа Билгээ дээр нэмээд, Номин сүпермаркет, И мартед бол ганцаараа орж чаддаг болсондоо их бахархаж байгаа шүү. 

Их дэлгүүр уг нь алхаад ороход амархан, даан ч миний ордог дөрөв, зургаан давхрууд агааржуулагч байхгүй болоод тэр үү, хөлс урсаад тухтай хэсэж чадаагүй. Харин төмөр замд байдаг "Монголд Үйлдвэрлэв" их зүгээр санагддаг. Даан ч энэ удаа подволк зарсан эгч, 2XL-ийг үзүүлчихээд яг гарахад 3XL -ийг атгуулчихсан байсан. Би хальт хэмжээ нь өөр болчих ших болохыг мэдсэн ч, хүнд итгэхгүй хүн болох нь уу даа гээд үг хэлэхгүй гарав. 

Тэрхүү подволк их учиртай байсан юм. Хүү минь өөрийн биеэр очиж, өөрийнхөө сонголтоор авга ахдаа сонгосон байсан хэрэг л дээ. Ирсэн хойноо авга ахдаа " энэ цагааныг хүү танд өөрөө очиж сонгосон юм, хэд угаавал агшаад танд таарна" гээд өглөө. Ямар худалдагч эгч яг гарахад Монголд зарагдах магадлал бага хамгийн том хэмжээтэйг өгчихсөн байна лээ гэлтэй биш. Бас нэг лангууны худалдагч, ил гаргаж тавиагүй байсан чухам гоё, өвдөг гардаггүй өмд надад зарлаа гэсэн чинь, айхтар хатгуулдаг ноосон өмдөө бараа мэдэхгүй гэнэн надад шахчихсан байна лээ. За яах вэ, хатгуулдаг өмд мэдрэл сэргээгээд харин ч сайн биз. Хоёр хүний зарагдахгүй барааг авсандаа харин ч би баяртай байна.

 Бүгд бас тийм биш шүү. Хоёр давхарт байда харваас сайхан сэтгэлтэй нь мэдэгдэм нэг худалдагч эгч бий. Очих бүртээ юм авдаг. Дандаа  миний сонгосон, зөв барааг гоёмсог гээч нь савалж өгдөг. Та энэ удаа гоё уутнуудаа хэмнэ дээ гэж би гийгүүлэв. 

 Натур төвийн нэг давхарт адуу, тэмээний тос зардаг эгч бүр ямар сайхан сэтгэлтэй байсан гэж санана. Манай эгч надад баахан тос тэндээс авах гээд, хүү тэнд байсан зоос хийж бөмбөг, тоглоом авдаг машин сонирхоод, даан ч тэр машинуул нь бүгд эвдэрчихсэн байх. Худалдагч эгч юмаа зарахын оронд тэр машинуудыг ажиллуулж хүүд тоглоом гаргаж өгөх гээд хэдэн зоос өөрөөсөө хийж үзлээ, сүүлдээ багаж зэвсгээр гөжиж онгойлгох гэж оролдлоо. Бүтээгүй ч хүү бид хоёр танихгүй эгчийн сэтгэлд уусаж, уйлах дөхлөө. 

Ганц нэг сошиал орохоор МИАТ-ыг муулсан хүмүүс байж л байх. Би бол МИАТ-даа хайртай. Аль дээр миний Монголоос гараагүй үеэс л монголын алдартай баян хүмүүс яаж ийгээд МИАТ-аар нисэхгүй, гадаадын авиа компаниар нисэх гээд байдаг. Өөрсдийнхөө тав тухыг боддог юм уу, яадаг юм. Гэтэл манай гэр бүл аль болох МИАТ-ыг сонгож, үндэсний тээвэрлэгчдээ мөнгөө зарцуулах гээд байдаг. 

Жирийн ангилалын хоолоо л сайжруулчихвал МИАТ-ын боловсон хүчин дэлхийд зэрэгцэнэ. Би бас яах вэ, ажил болоод ах дүүгийн буяанаар МИАТ-аас гадна дэлхий дээрх нэлээд хэдэн авиа компанийн энгийн болон бизнес классаар аялдаг хүн байгаа юм аа. 

Харин зорчигчдын чанар. Ёстой KKKKKK гэмээр юм болсон доо. Энэ удаа маш яаралтай билетээ авах хэрэг гарсан тул сонголт хийх нь байтугай, богино хугацаанд билет олдсон нь их юм байлаа. Буян заяагаар ихэнхдээ лоунжид тухалж,  бизнес классаар аялсан ч, эргээд ард түмэнтэйгээ энгийнээр нисэх үе гаралгүй яахав. 

Улаанбаатараас Хонг Конгийн чиглэлийн өглөө эртийн нислэг таарсан тул шөнө дунд босож явна биз дээ. Хүн бүр нойрмог, ядарсан байж таараа. Яг миний ард сууж явсан нэг хүүхэн, надаас нэлээн хэд дүү болов уу гэмээр зорчигч, онгоц хөөрөөд буух хүртэл нэг секунд ч дуугүй явсангүй дээ. Онгоцны чанга дуунаас илүү гарах гэж хашхирам шахам, ам хуурайгүй ярив. Хажуу дахь залуудаа л зөвөлгөө өгөөд байгаа юм уу, өөрийнхөө тухай яриад байгаа юм уу, нэг л их бүхнийг мэдэгч бололтой. Би дээд зэргийн чанартай чихний бөглөө, чихэвч зүүн онгоцны их чимээг хаасан ч, тэр хүүхний чалчихаас чихээ амрааж яагаад ч чадсангүй. Сүүлдээ чихэвчээ аваад лаг мундаг монголын нэг эрдэмтэн, сургаальч яваа юм болов уу? гээд яриаг нь чагнах гэж үзэв, чухам гэгээрсэн хүн болтой. Би бодов. Тийм гайхалтай бүх сэдвийг мэддэг, хүний хувийн хөгжлийг заагаад байх шиг энэ хүн, ямар орчинд, хэдэн хүнтэй аялж байгаагаа хүндэлж мэддэггүй юм байх даа гэж. 

Үүрийн нислэгээр нисэж буй том онгоц дүүрэн хөгшин, залуу, хүүхэд, нярай хүмүүсийг биш гэхэд өөрийгөө хүндэлдэггүй хүн, юун яасан ийсэн зөвөлгөө. 

Нисэхэд бас соёл бий. Бусад зорчигчдын тав тухыг алдуулахгүй, шаардлагатай бол зөөлөн нам дуугаар ярих, онгоцны гэрэл бүдгэрсэн үед бол юм яриад байх огт хэрэггүй. Тэр нислэг үнэхээр тэвчээр шалгасан нислэг байлаа. Ийм хүнд үг хэлвэл ойлгохгүй нь тодорхой тул нислэгийн турш дуугүй л явлаа. Буухдаа, ам чинь цангаж, завьж чинь хөшөв үү? гэж нэг асуух гэснээ, зайлуул ойлгох ч үгүй байх гэж бодоод, хурдхан шиг энгийн ангилалаас буух минь гэж бодсоноо нуух юун. 

Ойр ойрхон очих тусам Монголын амьдралд хурдан дасаж байна. Өмнөх очилтуудал зам гарч огт чадахгүй, гудамжаар алхах аяаа олохгүй байсан бол, энэ удаа ийш тийшээ алхаад, учраа хурдан олж байна. Харин тэр явган хүний замаар яваад байгаа мопедууд их аюултай юм билээ. Тэр тусмаа жоохон хүүхэд хөтлөөд алхахад осолтой гэж жигтэйхэн. 

Бусдаар бол эх орондоо очих хаана ч аялсанаас хавьгүй сайхаан. Агаар, үүл, шороо, чулуу нь хүртэл дотно танил санагдаад байдаг, үнэхээр сонин шүү. Залуу, омголон явахад мэдэрдэггүй байжээ. Хязгааргүй иргэний үнэмлэхээ авах дөхөөд ч тэр үү, нутгаа илүү их санадаг, үгүйлдэг, боддог болжээ. 

Магадгүй би эх нутагтаа суурин амьдардаг бол, эх орноо хайрлах Монгол хүний сэтгэл дутах ч байсан байж мэднэ ээ. Хүн бид хажуу дахь алт эрдэнэ, аз жаргалаа хайхрахаа больчихдог талтай. 

Ижийтэйгээ ойрхон амьдардаг хүмүүс, ээж дээрээ ойрхон очиж, амттай хоол цайг нь хийж өгөөд, хөлийг нь атган дулаацуулж, хууч хөөрөн, үрчлээтэй гарыг нь энгэртээ нааж, був буурал цагаан үсийг нь самнаж өгөөрэй. 

Хүний амьдрал ямар тэгш биш дээ. Би ингэж боддог юм. Хэрвээ би Монголд байсан бол олигтой хань ижилгүй, юм үзэж нүд тайлаагүй чигээрээ улс төр энэ тэрт орчихсон, шүлсээ үсчүүлэн, нөгөө онгоцонд байсан хүүхэн шиг, өөрөө хөгжөөгүй байж дэмий балай юм чалчсан, аягүй бол ганц нэг хүний ар гэрийг үймүүлсэн нэртэй, гаднаа гяланцаг, сэтгэл дотроо паданцаг, ээж дээрээ орох завгүй, нэг л их нийгмийн идэвхитэй, хэнхэг амьтан байх байсан болов уу? гэж ... 

Ээж, эгч нар, эх орон минь л хол болохоос хань ижил, үр хүүхэд, ажил, хамт олон, найз, хүний эрх, амжилт, аялал, миний бяцхан -даруухан хэрнээ аз жаргалтай амьдрал энд байна. 

Тиймийн учир ээж минь та санаагаа надад чилээлгүй, сайн ерөөлөө холоос өргөж, дуусашгүй сайхан буянаа илгээж явахад охин нь алзахгүй, алс холын од шиг улам гялалзан амьдрах болно оо. Дараагийн наадам болохоос өмнө ээждээ охин нь яваад очно оо. 

Мөнгөн цагаан хөлгийг жолооодож, намайг ээжид минь хүрэгдэг нисгэгчийн алдар бадартугай. 

Healing part

I know, I know. It has been 9 months since I blogged in English and it was mainly about my health.

A dear friend of mine once told me this: “If you are sick, you have only one wish. If you are not sick, you have thousands of wishes.”

I was talking to that friend the other day, and I was about to complain about how I have such a big appetite and have gained more than 10 pounds. She said, “Oh girl, if you are sick, you have only one wish, and if you are not sick, you have many wishes.” That stopped me right away. 

She says and does things naturally, in a way that she is not telling me what to do or judging me. But the way she talks just works for my brain like magic.

It’s human nature to easily forget where you were and how you were.

I purposely read my blog about my health from 9 months ago this morning and remembered how little things were big—like getting out of bed, doing 1–2 hours of work without crashing, getting 4 hours of sleep in a 24-hour day—things like that.

I am doing more than great today! I should be grateful every minute of life. But sometimes I forget. Especially when things are going well, I forget. I start to complain.

Anyways, what I wanted to share today is about my healing journey.

I forgave. The things that bothered me from the past to the present, the people who hurt me from the past to the present—I forgave everyone, including myself.

And the healing started at that moment, when I understood who I am, how I am, and why I am like this and that.

After that, I started taking care of myself before taking care of others. I was deprioritizing myself, thinking that was the way to take care of others.

The first thing I did was take a trip to my home country to see my mom and my family. The truth is, when you are feeling down, genuine care and love come from your own people. I needed that so much. I was homesick. I was far away from my people. I worked through some unfinished feelings with some of my family members, and I met some wonderful Mongolian doctors—particularly thankful to one doctor, Odonchimeg.

The treatment was feeling loved by my family, especially my four older sisters. They brought my soul back to life.

When I was back home with my husband and kids, I was already on the mend, but not fully. So I took my kids back to Mongolia, with a little trip to Korea to see one of my sisters, who was getting ready to earn her PhD degree at Seoul National University.

I intentionally left my husband. Why?

Because ever since we built a family, neither of us had ever had alone time. When I did that, I felt refreshed and energized. So I told my husband, you take care of yourself and enjoy your alone time.

I wanted my kids to feel the love I felt from my family. I wanted them to know that they have many people in this world who deeply care about them. I could not wait one more day.

And that was the best decision I have ever made in my life as a mother. Literally.

Another few things I think helped my healing: I gradually weaned off my medications. Another dear friend, who has been a big support during my journey and who works in the medical field, truly helped me uncover the untold truth about medication side effects. That was really huge in my healing process. As soon as I stopped one particular medication, my fatigue started to lift, which was a huge relief and joy. You have no idea how hard it is to be severely fatigued unless you have experienced something like that. I switched to exercise to manage certain symptoms and to manage my pain without medication, and I continue to stay active.

I started doing what makes me happy, like writing and working in a place where I am valued, unlike government or city jobs. I completely quit the city job I hated, which I believe caused so much stress in the first place.

Now I am back doing what I love. But work is work. No job is permanent or secure in this economy unless you work for yourself. I am trying to live in the present and enjoy every moment of my job as an HR auditor at one of the well-known tech companies, while continuing to expand Interviews and Beyond.

Most importantly, I am making sure to spend my time more meaningfully—spending quality time with my kids and every loved one in my circle. Living with less regret. Life is short, but life is also beautiful and long if you choose to live in the present. Lastly letting go little things and celebrate small wins in life. Accept people as who they are. Have the wisdom to respect the difference, and change the things that I can. Stop worrying about things that are out of my control. 

---

Farruko Pepas ба мартагдашгүй 2024 он

 Энэ тухай бичиж үлдээхийг бодсоор хоёр жил өнгөрчихжээ. 

Хэдийгээр нарлаг Калифорниад амьдардагч, өмнөдөө бодвол манай амьдардаг хойд Калифорниа өвлийн амралтын үеэр целсийн 10 градус хүрэх өдрүүд байна. Нэмэх 10 ч гэлээ бидэндээ хүйтэн өвөлд орно. Нөхөр маань аль болох цастай газар өвлийн амралтаа өнгөрөөхийг илүүд үздэг бол би эсрэгээрээ халуун дулаан газар зорихыг хичээнэ. Нэгэнт гэр бүл болж амьдарна гэдэг дундаа уулзаж, аливааг тэнцүүлэхэд оршдог тул хоёр нэгийн харьцаатайгаар амралтуудаа хаана өнгөрөөхөө шийдэж байхаар тогтсон юм. Хоёр дулаан газар, нэг цастай газар гээд ээлжлээд явна гэсэн үг. 

Миний насан туршдаа хэзээ ч, яагаад ч мартагдахгүй нэгэн үйл явдал, 2023 оны өвлийн амралтаар болсон юм. Яг он солигдож, 2024 он гарах мөч. 

Тэр өвлийн амралтыг бид гэр бүлээрээ Мексик улсын Канкун хотод өнгөрөөж байлаа. Ибизеро стар амралтын газар нь номин цэнхэр далайн эрэг дээр байх агаад, гэр бүл, үр хүүхэдтэй хүмүүст илүү тохирсоноороо алдартай аж. Эхлээд араай хямдыг нь сонгож захиалсан газар, залуу хүмүүсийн цэнгээний төв мэт замбараагүй, согтуу хөлчүү улсууд байсан тул, нөхөр маань хэдэн доллар хэмнэх гэсэн алдаагаа дор нь засаж, дараагийн газраа хурдхан сонгов. 

Эхний газар, мөнгө буцаан олгохгүй энэ тэр гэж бас хаа газар хааяа нэг тохиолддог новшийн зан гаргаж, сүүлдээ Англи хэл ойгохгүй дүр эсэгсэн гээд бод. 

Гэтэл тухайн үед дунд сургуульд ч ороогүй байсан охин маань, шууд Спаниар ярьж, бүхнийг  тайлбарлаад, бүх асуудлыг нүд ирмэх зуур шийдчих нь тэр.

Он гарах үйл ажиллагаатай холбоотойгоор хэдэн өдөр янз бүрийн гоё арга хэмжээнүүд болсоор байлаа. Яг 31-ний орой, зөвхөн томчуудад зориулсан арга хэмжээ хамгийн том дотор диско зааланд болж, харин гадаах том стадионд нь гэр бүлээрээ амарч байгаа хүмүүст зориулсан, бүх насны хүүхдүүд оролцож болохоор тасархай парти болов. Хүү маань нас нь бага байсан тул, оройны 7 гээд аавтайгаа амархаар явлаа. Охин маань ээждээ хань болон үлдэж, эхэндээ шоуг сонирхон зүгээр л үзэж байснаа, сүүлдээ ээжтэйгээ хамт бүжиглэж, бид хоёр инээлдэн хөгжилдөөд үнэхээр сайхан байлаа. Тэгээд яг он гарахын өмнө тоолол хамт хийсэн мөч санаанд минь гүн тод үлдсэн байна. Тэр мөчийг бодох бүр, сэтгэл бүлээсч, инээмсэглэл тодордог. 

Farruko Pepas тоглож байх үед, хөтлөгч бид хоёрыг тайзан дээр гарч бүжиглэхийг урьсан болоод ч тэр үү, эсвэл охинтойгоо хамт анх удаа шөнөжингөө бүжиглэж, инээлдэх ховор завшааг тохиосон болохоох ч тэр үү, тэр мөчөөс хойш одоо хүртэл энэ дуу миний хамгийн дуртай дуу болон хувирсан юм. Дууг сонсох бүр охинтойгоо хуучин оноо үдэж, шинэ оноо угтсан мөч өчигдөр болсон мэт мэтгэгдэл төрдөг. 

Охин : ээж ээ, таны хайртай дууны үг хүүхдэд тохирсон үгтэй биш шүү дээ гэж хэлээд жуумалзахыг харахад, ээжтэйгээ шинэ он солилцохыг тоолсон мөчдөө хайртай байдаг нь харагдсан юм. 

Үр хүүхэд, гэр бүлээрээ хуучин ондооо баярласнаа илэрхийлж, шинэ оноо угтахад бэлэн. Шинэ ондоо эрүүл энх байж, хайртай хүмүүстэйгээ цагийг өнгөрөөхийг л хүсэж байна даа.